NowBelgiumNow 4

Onder de titel Oneigentijds – Intempestif – Unzeitgemäss – Unfashionable organiseren KIOSK en LLS Paleis de vierde editie van NowBelgiumNow, een groepstentoonstelling met beginnende kunstenaars en kunstenaarscollectieven uit België, uitgenodigd door Simon Delobel en Stella Lohaus.

Kunstenaars

• Réda Faklani
• Carla Martín
• Mey Semtati
• Robin Verslegers en Sybren Janssens
• Émilie Magnan
• Louis Demoulin
• Loïs Soleil
• Ruben De Smet
• Stevie Dix
• Sébastien Bovie
• Juliet Jespers

Praktische informatie

• Opening op zaterdag 26 september 2026, 15u-20u
  
• Gratis te bezoeken tem 8 november 2026
• Locatie 1: LLS Paleis, Paleisstraat 140, 2018 Antwerpen
• Locatie 2: Moonstreet Projects, Maanstraat 17, 2018 Antwerpen
  
• Locatie 3: Vlaamse kaai 47, 2000 Antwerpen

Over de vierde editie van NowBelgiumNow

cursief: Stella Lohaus

romein: Simon Delobel

In 2011 initieert Ulrike Lindmayr de tentoonstelling NowBelgiumNow. Het is haar antwoord op de verschillende vragen om de ruimte van LLS387 (toen nog in de Lange Leemstraat 387) te “lenen” voor afstudeertentoonstellingen van studenten van resp. de Academie van Antwerpen en Sint-Lucas. Het tonen van de werken van studenten van één school vindt zij echter te eenzijdig en artistiek niet spannend genoeg. Bij zulke tentoonstellingen ontbreekt het nl. vaak aan nieuwe artistieke dialogen, aan contact met generatiegenoten uit andere steden, en i.h.b. aan uitwisseling over de taalgrenzen heen.

Uit de overtuiging dat net deze aspecten tot een boeiend en veelzijdig artistiek resultaat zouden kunnen leiden, groeit een tentoonstelling die niet vertrekt vanuit een instelling, maar vanuit de kunstenaars zelf. Een grondige voorbereiding en vele atelierbezoeken later (samen met mij) ziet de eerste editie van NowBelgiumNow het licht.

We zijn nu vijftien jaar later en het artistieke landschap is sterk veranderd. In verschillende Belgische steden zijn nieuwe presentatieplekken ontstaan, vaak gedragen door kunstenaars of verbonden aan een specifieke opleiding of instelling. Tegelijk zijn initiatieven die actief over de grenzen van opleidingen, regio's en taalgemeenschappen heen werken eerder zeldzaam geworden. Dit is het wat NowBelgiumNow nog steeds uniek en relevant maakt: als een gelegenheid waar beginnende kunstenaars uit heel België elkaar ontmoeten en elkaars werk in dialoog brengen.

Er vinden wel thematische groepstentoonstellingen plaats met kunstenaars uit verschillende taalgemeenschappen, maar die nemen vaak niet-westerse of niet-Europese kunst als vertrekpunt. In tegenstelling tot NowBelgiumNow leggen zij niet de klemtoon op jonge makers.

Tussen augustus 2025 en februari 2026 hebben we meer dan vijfenzeventig kunstenaars en kunstenaarscollectieven bezocht, verspreid over bijna alle provincies van België. We troffen hen aan in grote ateliers en in kleine kamers, in gedeelde werkplaatsen, garages, woonkamers en voormalige fabriekspanden. Sommigen waren net afgestudeerd, anderen hadden jarenlang in relatieve stilte aan een eigen oeuvre gewerkt. Voor deze editie wilden we bewust ook ruimte maken voor autodidacten en laatbloeiers: kunstenaars die zich niet noodzakelijk volgens de gebruikelijke trajecten van zichtbaarheid ontwikkelen, maar wier praktijk een bijzondere maturiteit en eigenheid heeft bereikt.

De ontmoeting met de kunstenaars en de atelierbezoeken zijn het meest inspirerende en voldoening brengende deel van ons beroep. De kennismaking met het werk op de locatie waar het ontstaat: de geur van terpentijn in het atelier van de schilder, de penetrante walm van polyester bij sommige beeldhouwers, ... En verder: zoveel boeiende interieurs, met al de typische vreemde objecten die kunstenaars verzamelen en waarmee ze zich graag omringen: prularia van vlooienmarkten, goedkope plastieken rommel uit de Krak, speciale schelpen, bizar gevormde takken, gevonden voorwerpen uit natuur en stad, en overvolle tafels met schetsen. Of met de baby in een Maxi-Cosi achter een gordijn dat de kamer in twee deelt. Meer dan eens zijn we te gast geweest in een koude kamer die, amper groter dan 10m2, een atelierruimte was die de kunstenaar met een collega deelde.

De atelierbezoeken vormen nog steeds het hart van NowBelgiumNow. Ze laten toe een praktijk te begrijpen voorbij het getoonde werk: in de gesprekken, de experimenten, de twijfels en de context waarin een oeuvre ontstaat. Tegelijk werden we tijdens deze bezoeken opnieuw geconfronteerd met de vaak precaire omstandigheden waarin kunstenaars vandaag leven en werken. Toch overheerst niet het verhaal van kwetsbaarheid, maar dat van een opmerkelijke veerkracht en een blijvende noodzaak om kunst te maken.

De in vorige edities nog “verborgen” armoede, al dan niet creatief-artistiek gecamoufleerd met dozen en versleten lakens, laat zich niet meer verstoppen. Veel jonge makers proberen zich te redden met minder dan het minimuminkomen. Omdat dubbele huur voor woning en atelier onbetaalbaar is, worden werk-, leef- en slaapruimte één. Sommigen maken gebruik van het ouderlijk huis: de werken staan in het kot achteraan in de tuin.

Opvallend tijdens deze editie was ook de veranderde rol van sociale media. Voor een generatie kunstenaars die opgegroeid is met het internet zijn Instagram en online portfolio's vanzelfsprekende instrumenten geworden om werk zichtbaar te maken en contacten te leggen. Tegelijk merkten we hoe groot de behoefte blijft aan een echte ontmoeting. Het atelierbezoek blijkt geen achterhaald ritueel, maar een noodzakelijke vorm van aandacht: een moment waarop het gesprek niet wordt gestuurd door algoritmes of beeldselecties, maar door nieuwsgierigheid, tijd en wederzijds vertrouwen. Het digitale en het fysieke sluiten elkaar niet uit, maar NowBelgiumNow kiest er bewust voor om het persoonlijke gesprek centraal te stellen.

De trend om (vooral sinds de covidepidemie) meer en meer online te doen, konden we al vaststellen in de editie van 2021. Een fysieke ontmoeting is vandaag de dag een uitzondering geworden. Deze verschraling van het persoonlijke contact blijkt nu, opnieuw vijf jaar later, nog duidelijker. Meer en meer curatoren informeren zich voornamelijk via online zoektermen, en dat weten de kunstenaars, want om hen zo goed mogelijk te “bedienen” staan meertalige, downloadbare digitale portfolio’s klaar, één click verwijderd van de startpagina. Bij sommige bezoeken voelde de kunstenaar zich zo ongemakkelijk, dat hij/zij/hen ons vroeg wat de geplogenheden waren: een stoel, een glas water, ...? Velen, van wie sommigen al meerdere jaren geleden afgestudeerd zijn, zeiden dat wij de eerste curatoren waren die in hun atelier op bezoek kwamen. Of ze nu gekozen werden om deel te nemen aan deze expo of niet, deze gesprekken hebben ons geïnspireerd en veel geleerd. We hebben tal van vruchtbare ontmoetingen gehad, en in een andere context met meer ruimte en meer middelen hadden we misschien het dubbele aantal makers kunnen uitnodigen.

Toen ze me voor deze vierde editie uitgenodigde, stelde Stella Oneigentijds – Intempestif – Unzeitgemäss – Unfashionable als ondertitel voor. Niet als stijlomschrijving, maar als uitnodiging om werk te tonen dat zich niet conformeert aan de verwachtingen van het moment. Iedere kunstenaar ontving voorafgaand aan het atelierbezoek dezelfde tekst:

"Voor deze tentoonstelling is geen enkel medium uitgesloten. We willen benadrukken dat kunst geen grenzen kent en dat we ons niet beperken tot de traditionele vormen. De tentoonstelling zal een ruimte zijn waar kunstenaars vrijuit kunnen spreken, ongecensureerd. Zonder filters. Onverwachte ideeën. De vierde editie van NowBelgiumNow is niet bedoeld om consensus te bevorderen of te voldoen aan de verwachtingen van een publiek, de politiek of een meerderheid. Dit alles met een open geest en een onvoorwaardelijke ruimte voor een diversiteit aan gedachten en visies, uitgedrukt in een plastisch oeuvre."

Deze uitnodiging vormde geen thema, maar een kader waarbinnen elke kunstenaar volledig vrij was om een eigen positie in te nemen en een specifiek voorstel voor een nieuw project in te dienen.

Verder was de ondertitel ook bedoeld om de kunstenaar aan te sporen zich niet te “onderdanig” ten overstaan van de regels van de sociale media op te stellen: Als het zo is dat Instagram naakt, erotiek of porno, (religieuze) provocerende beelden, oorsprongsdiscriminatie en scatologisch taalgebruik binnen zijn algoritme bant (cfr. de toename van het zogenaamde “Newspeak”), hoe arm wordt dan de artistieke uitdrukkingsvorm als ironie of persiflage ontbreken...? Uit de bezoeken bleek echter dat de wijze waarop ze zich op deze fora presenteren (en hoe ze gepercipieerd/beoordeeld worden) voor een groot deel onder hen een permanent aandachtspunt is. Voor deze generatie behoort het gebruik van ChatGPT of A.I. tot de gewoontes van alledag.

Voor het eerst in de geschiedenis van NowBelgiumNow zal het werk van alle deelnemers op elk van de drie tentoonstellingslocaties te zien zijn. In overleg met hen hebben we ervoor gekozen om op elk van de drie locaties telkens een werk van ieder van hen te tonen. Zo vermijden we dat kunstenaars afhankelijk worden van de zichtbaarheid of de bezoekersaantallen van één specifieke locatie. De tentoonstelling wordt daardoor niet ervaren als drie afzonderlijke presentaties, maar als een geheel dat zich over de ganse stad uitstrekt.

We vinden het essentieel dat NowBelgiumNow een context creëert waarin kunstenaars nieuwe stappen kunnen zetten en nieuw werk kunnen ontwikkelen. Er is ruimte voor experiment: wie iets in een minder voor de hand liggend medium wil realiseren, kan rekenen op degelijke begeleiding. Als curatoren nemen wij de rol op van artistiek klankbord en van partner-in-crime voor wie onontgonnen terrein wil verkennen. De organisatie heeft hiervoor ook een restaurator geëngageerd om eventuele materiaal-technische obstakels te overwinnen.

De afwijzing door de stad Antwerpen van de vraag om financiële ondersteuning beïnvloedt de verloning voor de deelnemers, de financiering van nieuw werk en verplicht ons de post “communicatie en promotie” te schrappen. Het heeft echter tot een nieuw idee geleid: om de nieuwsgierigheid voor de expositie te prikkelen, ontwerpen de kunstenaars elk een eigen affiche, die verspreid zal worden in de straten van Antwerpen. Aldus verlaat NowBelgiumNow bewust de beslotenheid van de vaste tentoonstellingsruimte en zoekt het project de ontmoeting op met de stad en haar inwoners. De affiche wordt niet louter een communicatiemiddel, maar een artistiek werk dat tijdelijk deel uitmaakt van de publieke ruimte.

Wat eveneens uniek is voor deze editie, is dat we in het colofon de namen van alle kunstenaars(collectieven) opgenomen hebben die we tijdens het voorbereidingstraject bezocht hebben (tenzij zij uitdrukkelijk gevraagd hebben om niet vermeld te worden). Daarmee willen we zichtbaar maken dat NowBelgiumNow niet alleen bestaat uit de uiteindelijke tentoonstelling, maar ook uit de vele gesprekken en ontmoetingen die eraan vooraf gegaan zijn.

Tegelijk willen we benadrukken dat de selectie voor deze editie geenszins een hiërarchie suggereert. De kunstenaars die deelnemen vormen slechts één mogelijke constellatie binnen een uitzonderlijk rijk artistiek landschap. Dat iemand niet in deze tentoonstelling opgenomen is, zegt niets over de kwaliteit, de relevantie of de toekomst van diens werk. Elke tentoonstelling is uiteindelijk het resultaat van keuzes, dialogen, praktische mogelijkheden en het verlangen om op een bepaald moment precies deze werken bij elkaar te brengen.

In tegenstelling tot bij vorige edities, krijgt ook de brochure een andere invulling. De klassieke drie paragrafen (enkele zinnen met biografische informatie, enkele over het werk in het algemeen en tot slot een paragraaf over de tentoongestelde werken) werden hier vervangen door een veel ludieker (maar daarom niet minder relevant) portret van de kunstenaar. Ook wij evolueren mee met onze tijd.

De intentie om een vragenlijst ad absurdum op te stellen waarin geen verschil gemaakt wordt tussen vanzelfsprekende, publieke, delicate, persoonlijke of intieme informatie werd op voorhand aan de kunstenaars voorgesteld. Niemand is verplicht (waarheidsgetrouw) de lijst in te vullen. We proberen vooral gevoeligheden met humor te ontzenuwen en speculatie te beperken.

Velen verkiezen deze vragen boven de verplichting een “artist statement” te formuleren. Wie zich aangesproken voelt, krijgt ruimte iets te schrijven. Niet iedereen hoeft dezelfde vorm te gebruiken; die blijft open.

Tenslotte blijft de kern van NowBelgiumNow: niet om een overzicht te bieden van de Belgische hedendaagse kunst, noch om een nieuwe canon te formuleren, maar om opnieuw interactie te creëren. Tussen kunstenaars, werken, generaties, bezoekers. En tussen ideeën die elkaar nu eens bevestigen, dan weer tegenspreken, altijd de mogelijkheid open latend dat kunst ons anders naar de wereld doet kijken.

Stella Lohaus & Simon Delobel

Maanstraat 17, 2018 Antwerpen

© Isabelle Arthuis

Paleisstraat 140, 2018 Antwerp

© Isabelle Arthuis

Vlaamse kaai 47, 2000 Antwerp

© Isabelle Arthuis