Daniel García Andújar
Plus extra

22.09.18  –  18.11.18

Plus ultra! Steeds verder! Motto’s verkleuren doorheen de geschiedenis. Het was ‘onze’ in 1500 in Gent geboren Karel V die de wapenspreuk ‘Plus ultra’ aan Spanje gaf. Hij werd op zijn zestiende tot Koning van Spanje gekroond en onder zijn bewind kende het land een enorme koloniale expansie. Met deze uitspraak wilde de Keizer aangeven dat de toen gekende grenzen niet langer het einde van de wereld waren en de ambitie van zijn Spaanse rijk verder moest reiken... Richting globalisering!

Door de tentoonstelling Plus ultra te titelen uit de Spaanse kunstenaar Daniel García Andújar de ambitie om een nieuw, hedendaags verhaal toe te voegen aan deze Latijnse spreuk. Hij dook in de lokale geschiedenis van Gent, in de grote en kleine verhalen, om deze vervolgens te herinterpreteren en te verbinden met gebeurtenissen uit andere tijdperken en territoria. Zo vond hij met de roemrijke figuur van Karel V een stukje gedeelde geschiedenis, alsook de perfecte kapstok om een groter en alternatief verhaal van macht, manipulatie en verzet aan op te hangen.

Opererend vanuit de internet- en kunstwereld, stelt García Andújars praktijk de representatie van macht en het publieke domein, culturele en intellectuele eigendom, authenticiteit en reproductie, controle en diefstal in vraag. Sinds de jaren negentig startte hij tal van kritische internetprojecten en -collectieven op die materiaal uit onze hedendaagse cultuur hacken en appropriëren. Ze bedenken nieuwe strategieën van visuele en performatieve weerstand waarbij ze collectieve ‘open source’ productiemethodes uitspelen tegenover het unieke kunstwerk enerzijds en het geglobaliseerde product anderzijds.

Het Plus ultra verhaal zou in 1547 kunnen aanvangen, het jaar waarin Titiaan het inmiddels beroemde, heroïsche ruitersportret van Karel V schilderde of in 1549, toen de keizer de Italiaanse beeldhouwer Leone Leoni de opdracht gaf om een eveneens levensgroot beeld van hem te maken, dit keer in brons met volledig demonteerbare wapenuitrusting. Beide beelden zouden nog vele malen gekopieerd worden, een nieuwe beeldcanon was geboren. Groot was de verrassing toen men in 1872 de tombe van de keizer opende en hij klein en eerder aan de lelijke kant bleek te zijn.

Of een ander mogelijk begin: 23 juni 2017, de dag waarop García Andújar in Kassel naar aanleiding van zijn project voor Documenta 14 Burning the Canon, een vreugdevuur en parade, organiseerde onder muzikale begeleiding van De Internationale (de Valenciaanse versie). Dit in vele talen vertaalde strijdlied van linkse arbeidersbewegingen werd in 1888 geschreven door de Gentse componist Pierre De Geyter. Op 21 september 2018 opende ook deze tentoonstelling met een parade en ook dit keer werd het arbeiderslied voor de gelegenheid geherinterpreteerd. Karel V reed mee, te paard, op het rimte van een draailier, doedelzak en accordeon. Tijdens deze en waarschijnlijk ook zijn laatste optocht door Gent zag de keizer hoe de (deels door hem ingezette) canon van macht het stadsbeeld veranderd heeft, getuige de Gentse stroppendragers die sinds de opstand tegen zijn oorlogsbelasting nog jaarlijks een processie houden.

Of waarom geen twee eeuwen terugreizen, naar de tijd waarin de Gentse professor Victor D’Hondt leefde en die met zijn nieuwe, intussen wereldwijd verspreide, zetelverdelingsmethode een belangrijkse stap richting democratie zette.

Of we beelden ons, los van tijd en ruimte, een kamer in waarin de volgende lokale, historische figuren met elkaar in gesprek gaan: Leone Leoni’s naakte Keizer Karel V met aan zijn zijde een verre afstammeling ervan (te vinden in het Prinsenhof), de Geketende Slaven van Jules Lagae staan net zoals in het echt tegenover Jules Van Biesbroeck’s Mastplanters en de Gentse industriële spion / hacker Lieven Bauwens sluit de kring.

Al deze schijnbaar losse eindjes vormen samen een nog niet eerder verteld verhaal met enkele hoofdrolspelers en vele bijrollen. Het confronteert ons met een tot dit heden leidend, onontwarbaar netwerk van data, momenten en contexten. Plus ultra bestudeert niet zozeer het verleden, maar vooral het effect daarvan op het heden. Met behulp van kunststoffen en de online reproductiestrategieën van nu worden oude mallen en stereotypes op een nieuwe manier ingevuld.

Terwijl we de ruimtes van KIOSK bewandelen, bewegen we ons voortdurend heen en weer tussen gebieden en gebeurtenissen die enerzijds reëel zijn (de stad) en anderzijds virtueel (het internet). Elk raam kijkt uit op een zee van vragen, elk object opent een microgeschiedenis die ons naar een nieuwe plek brengt, elke lezing staat voor een andere manier van denken.

Plus ultra smeert het idee van de canon breed uit in een directe, sloganeske taal. Precies om de dominante, ongelijkheid in de hand werkende, denksystemen en de verspreiding ervan vanuit de confrontatie te kunnen uitlichten, ontmantelen, hacken en keer op keer kritisch in te zetten, in de hoop steeds beter weerstand te kunnen bieden tegen hun vele gewelddadige uitwassen. Die andere Heilige Roomse Keizer, Ferdinand I, zou gezegd hebben: ‘Fiat iustitia, et pereat mundus!’ Of, Hacking the Canon! Hoewel de lijfspreuk van kunstenaar / hacker García Andújar in het geval van deze tentoonstelling eerder als volgt zou luiden: Behead the canon!

Met dank aan de Spaanse ambassade en het drukatelier van MIAT.

zaaltekst / persbericht / poster

035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 11
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 15
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 17
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 13
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 09
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 07
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 05
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 03
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 01
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 16
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 14
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 12
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 10
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 08
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 06
035 KIOSK GABRIEL GARCIA ANDUJAR Tom Callemin 04