Emilia Keller
Tony Coopman, wat verkoop je in je winkel?

Gedurende de looptijd van de tentoonstelling Pump & Dump (29 maart tot 1 juni 2025) runt het collectief Coopman CVL Partners hun zaak binnen de muren van KIOSK, op de Campus Bijloke van KASK & Conservatorium Gent. Op 29 maart opende hun winkel plechtig voor het eerst de deuren. Sindsdien, en nog tot het einde van de tentoonstelling, is de winkel zeven dagen per week geopend van 12:00 tot 18:00, tijdens de openingsuren van KIOSK. Op de meeste donderdagen is het Coopman CVL Partners-team zelf aanwezig. Op andere dagen worden ze vertegenwoordigd door een kartonnen standbeeld van zichzelf, en hebben ze met de zaalwachten van KIOSK afgesproken dat zij alle transacties met bezoekers zullen begeleiden en uitvoeren.

Boven de ingang van de tentoonstellingsruimte hangen twee grote, handgemaakte houten kisten. Eén ervan duidt ‘open’ aan, de andere ‘gesloten’, met een lampje dat brandt in de overeenkomstige doos. Net voorbij de drempel ligt de ingang van een tweede, tijdelijke ruimte, die openlijk toont dat ze gebouwd is: de balken die de houten wanden van de Pump & Dump-winkel ondersteunen, zijn niet verborgen maar duidelijk zichtbaar — als een decor of achtergrond. Het is letterlijk een pop-upwinkel, een kamer in een kamer, handgemaakt en opgebouwd uit hout — trouw aan de methode en het materiaal die favoriet zijn bij oprichter, beeldend kunstenaar en zakenman Tony Coopman.

Meteen na de deur van KIOSK komen bezoekers via een handgemaakte saloondeur binnen in de Pump & Dump-showroom. Eenmaal binnen, met hoge houten panelen en veel te ontdekken aan de muren en in de vitrines (bijv. geweren, messen, fossielen, speelgoedautootjes, zonnebrillen, elektronische apparaten en meer), vergeet men makkelijk de omringende ruimte. Ondanks het ontbreken van een plafond en de vele kleine, voortdurend veranderende details, voelt de showroom als een samenhangend microkosmos: welkom bij Pump & Dump, een collectief project van de groep Coopman en CVL Partners.

De naam van het collectief is samengesteld uit de achternamen van de leden, waarbij twee van hen (de CVL-partners Henri Cuelenaere en Lenja Van Laeken) enkel met initialen worden vermeld, en slechts één van hen met zijn volledige naam: Tony Coopman (de oprichter) — de man die zijn naam aan dit project geeft.

Coopman is een gepassioneerd verzamelaar. Ter voorbereiding van de opening van de winkel — een uitgelezen kans om gewenste objecten te bemachtigen — stelde hij de volgende verlanglijst op: “LED-verlichting; lavalamp; Pokémon, Hot Wheels; diamanten; stenen; zaklamp; camera; Batman; dinosaurussen; Gameboy; Lego; ringen; Spiderman; haaien tand; zakmes; horloges; zonnebrillen; hoofdtelefoons; speelgoedslang; fluit; legerspullen; gsm; afstandsbediening; USB-stick; speelgoedwapens; opgezette vos.”

— “Breng zoveel mogelijk items van de verlanglijst mee!”, luidt de uitnodigingskaart.

Coopmans kunstwerken zijn grotendeels uit hout vervaardigd. Zijn fascinatie voor alledaagse objecten, wapens, speelgoed en spelletjes komt tot uiting in zowel de objecten die hij verzamelt als die hij maakt. Die variëren van kleine voorwerpen, zoals ringen, horloges, opbergdoosjes, brillen, camera’s of verrekijkers, tot aan wapens (soms werkend, soms niet), muziekinstrumenten of grotere objecten zoals wandkasten of zelfs een flipperkast. In de showroom worden zijn kunstwerken op dezelfde manier gepresenteerd als de objecten uit zijn verzameling.

Samen met zijn partners staat Tony Coopman achter de toonbank van zijn winkel. Hij ontvangt bezoekers vriendelijk, enthousiast en nieuwsgierig naar wat ze meebrengen. Artikelen worden op de toonbank uitgestald of rechtstreeks overhandigd. Coopman bekijkt ze aandachtig. Indien hij interesse toont — wat meestal het geval is, ook als de items niet op zijn verlanglijst staan — nodigt hij de bezoeker uit om aan het COOPCOIN-rad van fortuin te draaien. Dit spelelement, onderdeel van de Pump & Dump-strategie, bepaalt willekeurig hoeveel COOPCOINS een klant ontvangt in ruil voor de ingebrachte goederen. COOPCOIN is een verzonnen munt, die enkel gebruikt kan worden voor aankopen in de winkel — waar zogezegd veel te verkrijgen is: verschillende objecten hebben prijskaartjes, en er ligt een prijslijst met alles wat ‘te koop’ is aan de balie.

Toch merken klanten al snel dat hun verkregen COOPCOINS — zelfs na meerdere items en draaibeurten — nauwelijks genoeg opleveren om echt veel keuze te hebben. Met een beetje geluk zijn slechts enkele dingen bereikbaar: bijvoorbeeld een zelfgebrande CD met de soundtrack van The Lord of the Rings (20 CC), een soort souvenir uit de winkel, want deze muziek speelt vaak tijdens het bezoek; of de zogeheten Mysteryboxes (15 CC), gestapeld in een hoek van de ruimte, met branding van bekende webshops.

“Weinig COINS? Laat je verrassen door een Mysterybox!” luidt de slogan. — ‘Verrassing!’: een doorzichtige opbergdoos met daarin een leeg zakje Lays-chips (Heinz tomatenketchup-smaak), met een stukje textiel eromheen als strik; of — Verrassing!: een plastic cilinder; een print van een filmstill van de laatste Coppola-film op een versleten stukje plastic van onduidelijke herkomst; een houten letter ‘H’ met screenshots van YouTube-video’s erop geplakt; … De vreemde inhoud van de Mysteryboxes bestaat uit kleine objets trouvés, omgevormd tot assemblages: schetsmatige objecten uit het universum van Henri Cuelenaere’s atelier. (Cuelenaere: de ‘C’ in CVL Partners.)**

De uitnodiging voor de tentoonstelling Pump & Dump belooft: “Breng een item van de verlanglijst (…) en ruil het voor COOPCOIN. Hoe meer COOPCOINS je verzamelt, hoe groter je kans om een kunstwerk van Coopman CVL Partners te kopen.” Maar wie hoopt op een handgemaakt werk van Tony Coopman — geïnspireerd door alledaagse voorwerpen en meestal uit hout — komt waarschijnlijk bedrogen uit. Met prijzen die buiten bereik blijven, zou je kunnen denken: het is oplichterij! … En ja — dat is het ook. Maar anders dan bij de inhoud van de Mysteryboxes, komt dit niet als een verrassing.

De CVL-partners geven openlijk toe dat hun werkwijze geïnspireerd is op frauduleuze technieken, wat al blijkt uit de naam van hun project: Pump & Dump (P&D) is een vorm van beursfraude waarbij aandelen kunstmatig worden opgepompt (‘pump’) en vervolgens met winst worden verkocht (‘dump’). — “Het idee is … we lichten mensen in principe op.”, zegt C; VL (Lenja Van Laeken, de tweede partner) voegt toe: “Tony wil altijd nieuwe spullen. En hij wil eigenlijk niets weggeven.”

“Hé Tony Coopman, wat is het belang van deze tentoonstelling?” Het antwoord komt snel: “Het is de winkel.” (Pauze, hij denkt na) … “Het is om te ruilen, om uit te wisselen.” (Denkt opnieuw) … “Zij krijgen geld.” — ‘Zij’ zijn de klanten, ‘geld’ is COOPCOIN, niet meer dan bedrukt papier.

Op een dag komen twee klanten langs met een grote selectie kleine voorwerpen. Op de vraag hoe vaak ze aan het rad mogen draaien, antwoordt Tony Coopman spontaan: “20 keer!” Door deze impulsieve vrijgevigheid krijgen de klanten genoeg COOPCOINS om een handgemaakt houten geweer van Tony Coopman te kopen. — Een uitzonderlijk resultaat in de winkel, dat eigenlijk voorkomen moet worden. Tony Coopmans archief bij Kunstwerkplaats De Zandberg houdt toezicht op het behoud van zijn werk en staat het niet toe dat er te veel wordt weggegeven via de winkel.

En meestal wil Tony Coopman zijn spullen toch houden. Maar soms wint zijn spontaniteit en het vooruitzicht op iets wat hij wil, waardoor hij tijdelijk van gedachten verandert. Dan grijpen zijn partners in. Een van hun functies lijkt te zijn om te voorkomen dat Coopmans werk — ogenschijnlijk te koop — effectief verkocht wordt. C (Henri Cuelenaere) heeft zijn eigen tactiek hiervoor: met de Mysteryboxes geeft hij met plezier zelfgemaakte items weg, in plaats van die van Coopman. “Het is een win-winsituatie.” zegt C. “Tony wil zijn spullen houden. En ik wil die van mij verspreiden. In die zin gebruik ik ons systeem in mijn eigen voordeel — noem het gerust oplichting.” — Door de Mysteryboxes te ondertekenen met zijn volledige naam, Cuelenaere (‘C’), gebruikt hij de winkel om zijn eigen werk te verspreiden en promoten.

“En Tony Coopman, wat verkoop je in je winkel?” Coopman denkt na, zegt: “Van alles en nog wat.” — En dat is best accuraat. De verkoop van eigen producten is namelijk niet de hoofdfocus van deze winkel. Verkopen is — (niet zo) stiekem — ondergeschikt aan hun onderneming.

“Wil je het meeste halen uit je spullen? Kom naar de winkel tussen 10:00 en 14:45!”, zo staat er in een socialemediapost van het team. Dat dit tijdstip meer waarde zou opleveren, verwijst naar de aanwezigheid van het team zelf — en dus naar het werkelijke doel van de winkel: uitwisseling, niet alleen materieel, maar ook in de vorm van ontmoeting en interactie.

**Wanneer ze aanwezig zijn, hangen de leden van Coopman en CVL Partners rond achter de balie of ordenen ze spullen in de showroom; ze ontvangen goederen, praten met klanten en met elkaar, luisteren naar muziek, eten samen, spelen, maken foto’s met een kleine digitale camera, werken aan nieuwe ideeën, ontwikkelen objecten, en praten over de zaak. Aan het prikbord naast de kassa hangt, tussen sleutels, bonnetjes, flyers en notities, een ingekaderde foto van het team — als een familiebedrijf. Af en toe pakt Coopman een van de speelgoedwapens en doet alsof hij iemand bedreigt aan de andere kant van de toonbank. Het is een grap die nooit oud wordt in deze winkel — en het beeld zegt veel over het concept: Handen omhoog! Geef me je spullen — als je iets wilt. **

“Tony, ga je kunst maken van de spullen die je binnenkrijgt?” (Hij haalt zijn schouders op.) “Ja, misschien.” (Pauze, hij twijfelt zichtbaar.) “Maar met sommige dingen kan dat niet: bijvoorbeeld met dat geweer kun je geen kunst maken.” (Hij wijst naar een groot, realistisch ogend plastic geweer waar hij recent erg blij mee was — denkt nog eens na, bevestigt dan:) “Nee, geen kunst mee te maken!”

Of de objecten die hij binnenkrijgt geschikt zijn voor kunst, lijkt voor Coopman van ondergeschikt belang. VL zegt: “Ik weet niet of Tony zichzelf een kunstenaar zou noemen.” Sommige collega’s bij De Zandberg hadden twijfels over het Pump & Dump-concept — of het Tony’s verzamelwoede niet te veel zou aanwakkeren en hem zou afleiden van het maken van kunst. VL: “Maar ik denk dat dat juist is wie hij is en wat hij doet. Tony wil spullen krijgen. En hij blijft waarde zien in dingen die op zich niet kostbaar zijn.”

Die gedeelde interesse — het herkennen van waarde in banale, ogenschijnlijk betekenisloze objecten — laat Tony’s verzamelpraktijk samensmelten met zijn artistieke praktijk. Het project vertrekt zo vanuit een optelsom van Coopmans interesses. Het is een procesmatige manier van tentoonstellen, die ambiguïteiten en open vragen bevat — en terloops een fundamentele vraag oproept waar geen eenduidig antwoord op is: Waar begint en eindigt een kunstwerk?

Andere grenzen vervagen: Wat is hier het kunstwerk? — De winkel? De objecten (en van wie zijn ze)?; Is het performance als het team aanwezig is?; Wie is de auteur?; Hoe zijn de rollen verdeeld binnen het collectief?; Is Tony Coopman ‘de baas’? — “Hij weet zeker hoe hij mensen dingen kan laten doen voor hem!” … “Vastberaden en handig als hij iets wil.”, zeggen C en VL, die Tony goed kennen van hun samenwerking bij De Zandberg. Misschien ís hij de baas, en krijgt hij zijn zin met de winkel. Of misschien hebben de naamloze partners, net zoals bij een advocatenkantoor, meer macht dan hun vermelding doet vermoeden. Misschien zijn beide dingen tegelijk waar, en draait het om “voortdurend van elkaar leren”, zoals C het samenwerken met Coopman omschrijft.

(1) afkorting voor COOPCOIN

Over Emilia Keller

Emilia Keller (zij/zij) heeft een M.F.A. van de Academie voor Schone Kunsten (HFBK) Hamburg, waar ze zich specialiseerde in tijdsgebaseerde media en film. Haar werk draait voornamelijk om tekst en bewegend beeld, vaak in de vorm van gefragmenteerde collages. Ze heeft een grote interesse in taal en schrijven en hun raakvlakken met visuele en zintuiglijke kunsten. Momenteel neemt ze deel aan het postgraduaat Curatorial Studies aan het KASK in Gent.